Döviz Fiyatları ve Kurları

Soldaki kodlar her zaman aynı mantıkla okunur: baştaki üç harf hangi paradan söz edildiğini, sondaki üç harf onun neyle ölçüldüğünü söyler. USDTRY, “bir ABD dolarının kaç Türk lirası ettiği” demektir. Bu sayfadaki sekiz kodun tamamı TRY ile bittiği için listede ters yönlü ya da iki yabancı parayı karşılaştıran bir satır bulunmaz.

Japon Yeni de aynı kurala uyar: gösterilen değer 1 yenin TL karşılığıdır. Bazı kur tablolarında yen 100 birim üzerinden yazılır ve bu iki tabloyu yan yana koyanların en sık düştüğü hatadır; burada böyle bir çarpan yoktur. Suudi riyalinde de aynı kural geçerlidir: gösterilen değer 1 riyalin TL karşılığıdır.

Tüm kurlar dört ondalıkla yayımlanır. Sebebi hassasiyet: TL karşılığı büyük olan dolar ya da sterlinde iki ondalık yeterli görünse de, yen gibi TL karşılığı küçük kalan bir parada iki ondalığa yuvarlamak anlamlı basamakların yarısını silerdi. Aynı kural kuyumcu panelindeki döviz kayıtlarında da geçerlidir; döviz ürünlerinde birim fiyat alanı dört ondalıkla doldurulur.

Alış, dövizi elden çıkardığınızda karşı tarafın size ödediği değerdir. Satış ise dövizi satın alırken sizin ödediğiniz değerdir. Karışıklığın kaynağı, sütun adlarının sizin değil karşı tarafın bakış açısıyla yazılmış olmasıdır: elinizdeki doları bozduruyorsanız “alış” sütununa, dolar alıyorsanız “satış” sütununa bakarsınız.

Bu iki değer arasındaki farka makas denir. Saray Altın’da alış ve satış ayrı ayrı ölçülmez; ikisi de tek bir referans değerden hesaplanır. Alış o değerin %0,2 altında, satış %0,2 üstündedir. Bu yüzden sekiz para biriminde de sütunlar arasındaki fark yaklaşık %0,4’tür ve gün içinde değişmez.

Gerçek hayatta makas sabit değildir. Bir bankanın ya da döviz bürosunun uyguladığı fark; işlem tutarına, nakit mi hesap mı olduğuna, para biriminin ne kadar sık işlem gördüğüne ve kurumun kendi kâr marjına göre değişir. Az işlem gören paralarda makas belirgin biçimde genişler. Saray Altın’daki bu sabit oran, gerçek bir kurumun fiyatlaması değil, alış-satış kavramını göstermek için kullanılan bir referanstır.

Çapraz kur, aralarında hazır bir kur satırı bulunmayan iki para birimi arasındaki dönüşüm oranıdır. Euro ile sterlin arasında dönüşüm yapmak istediğinizde ikisini doğrudan gösteren bir satır yoktur; bunun yerine iki adımlı bir yol izlenir. Elinizdeki euroyu önce Türk lirasına çevirdiğinizi, sonra o lirayla sterlin aldığınızı düşünün. Hesap tam olarak bunu yapar.

Yol şudur: euronun TL alışı ÷ sterlinin TL satışı. Birinci adımda euroyu bozduğunuz için alış, ikinci adımda sterlin satın aldığınız için satış kullanılır. Bunun pratikteki sonucu önemlidir: bu yolda makas iki kez devreye girer. Bu yüzden iki yabancı para arasındaki dönüşüm, tek adımlı bir işleme göre her zaman daha maliyetlidir.

Ters yön de ayrıca yayımlanmaz. Türk lirasından dolara geçerken doların satış kuru bölme yönüyle kullanılır, yani 1 bölü satış kuru. Kaynak ve hedef aynı para birimi seçilirse oran doğal olarak 1’dir.

Saray Altın’da yayımlanan değerler yukarıdakilerin hiçbirinin yerine geçmez. Vergi, muhasebe ya da resmî bir değerleme söz konusuysa esas alınması gereken Merkez Bankası’nın ilan ettiği kurdur. Bankadan gerçekten döviz alacaksanız o bankanın kendi gişe kuru geçerlidir; döviz bürosundan nakit alacaksanız büronun o andaki fiyatı geçerlidir. Buradaki kur, piyasanın genel seviyesini görmek ve hesap yapmak içindir.

Efektif ile döviz ayrımı da sık karıştırılır. Bankacılık dilinde “döviz”, hesapta duran ve havale veya EFT ile transfer edilen paradır. “Efektif” ise elinizdeki banknottur. Banknotun getirilmesi, sayılması, saklanması ve sigortalanması ek maliyet doğurduğu için efektif kur döviz kurundan ayrı ilan edilir; efektif alış genellikle döviz alışının biraz altında kalır. Yani hesabınızdaki 100 doları bozdurmakla cebinizdeki 100 doları bozdurmak aynı sonucu vermez. Saray Altın’da böyle bir ayrım yoktur; tek bir referans değer üzerinden alış ve satış hesaplanır.

Son olarak, kurların hangi anın verisi olduğunu bilmek okuma biçimini değiştirir. Buradaki değerler belirli aralıklarla alınan görüntülerdir; iki güncelleme arasında piyasada olan hareket ekrana yansımaz. Kısacası bu bir referans tablosudur, işlem platformu değildir ve yatırım tavsiyesi içermez.

Altın dünya piyasalarında ons başına ABD doları olarak fiyatlanır ve bir ons 31,1034768 grama eşittir. Gram altının TL karşılığına ulaşmak için ons fiyatı önce grama bölünür, çıkan dolar bazlı gram fiyatı sonra dolar kuruyla çarpılır. Sıra tek yönlüdür ve her zaman aynıdır: önce ons fiyatı, sonra gram karşılığı, sonra dolar kuru, en sonunda Türk lirası.

Bunun doğrudan sonucu şudur: ons dolar bazında hiç değişmese bile kur yükseldiğinde gram altın TL olarak artar. Tersi de geçerlidir; kur sabitken ons düşerse TL fiyat geriler. İkisi ters yönde hareket ettiğinde ise TL fiyat neredeyse yerinde sayabilir. Ekranda “altın hiç oynamadı” izlenimi oluşur, oysa ikisi de hareket etmiştir. Aynı mantık gümüş için de geçerlidir.

Sekiz para biriminin TL karşılığı da dolar kuru üzerinden hesaplanır: önce doların lira karşılığı alınır, diğerlerinin lira değeri bu değer üzerinden bulunur. Dolayısıyla dolar kurundaki bir hareket yalnız dolar satırını değil, tablodaki diğer yedi satırı birden etkiler.

Bu ilişkiyi ayrıntılı okumak isterseniz gram altın rehberi ve ons altın (XAU/USD) yazısı sırayı adım adım anlatıyor.

Türkiye’de birçok kuyumcu altının yanında döviz de alıp satar. Bu, kayıt tarafında ayrı bir zorluk çıkarır: altın gram ve milyem üzerinden takip edilir, döviz ise adet üzerinden, yani kaç dolar kaç euro olduğu üzerinden. İkisini aynı listede tutmaya çalışmak, dükkânda kaç dolar bulunduğunun ve o dolarların bugünkü TL karşılığının kaybolmasına yol açar.

Saray Altın kuyumcu panelinde döviz ayrı bir ürün tipidir. Stok listesindeki tip filtresinde Altın ve Diğer’in yanında Döviz seçeneği bulunur; böylece döviz kalemleri altın stoğuna karışmadan ayrı görülebilir. Satış, alış ve emanet formlarında ürün olarak bir döviz seçildiğinde birim fiyat canlı listeden gelir ve dört ondalıkla yazılır. Kayıtta ürün adı, fiyat tablosundaki gibi “Euro / TL” değil sade “Euro” olarak tutulur. Böylece aynı kayıt telefonda da bilgisayarda da aynı adla görünür.

Hesaplayıcıda dokuz para birimi vardır: Türk lirası ve yayımlanan sekiz yabancı para. Liste en çok kullanılanlarla başlar (Türk Lirası, ABD Doları, Euro, İngiliz Sterlini), gerisi alfabetik sıradadır. Kaynak ve hedef olarak istediğiniz ikiliyi seçebilirsiniz; ikisi de yabancı para olduğunda dönüşüm yukarıda anlatılan yolla, Türk lirası üzerinden yapılır.

Aynı sayfada değerli metal hesaplayıcı da vardır: bir maden kalemi ve miktar seçilerek güncel karşılığı hesaplanır. Sayfa üyelik istemez, giriş yapmadan kullanılabilir.

Döviz ve altın hesaplayıcıyı aç

Kurlar pazartesi ile cumartesi arasında, saat 08:00 ile 20:00 (Türkiye saati) arasında 10 dakikada bir yenilenir. Bu saatlerin dışında ve pazar günleri yeni veri yazılmaz; ekranda son alınan değer görünmeye devam eder. Pazar akşamı baktığınız kur, cumartesi 20:00 civarındaki son güncellemeye aittir ve pazartesi sabahı ilk güncelleme gelene kadar öyle kalır.

Veri uluslararası piyasa kaynağından alınır. Hesabın tabanı ABD dolarıdır: önce doların Türk lirası karşılığı alınır, diğer yedi paranın lira değeri bu taban üzerinden bulunur. Alış ve satış sütunları da bu tek değerden hesaplanır.

Bu yapının iki sonucu var. Birincisi, tablo bir borsa ekranı değildir; iki güncelleme arasındaki hareketi göstermez. İkincisi, buradaki değerler bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Gerçek bir işlem öncesinde işlem yapacağınız kurumun kendi kurunu görmeniz gerekir.